تیک های عصبی

طبق تحقیق، تیک‌ های عصبی به حرکات یا رفتارهای تکراری گفته می‌شود که به صورت غیرارادی در بخش‌های مختلفی از بدن بروز پیدا می‌کند. تیك‌ های عصبی ، یكی از شایع‌ ترین مشكلات روانی است كه به گفته كارشناسان دلایل شیوع آن چندان مشخص نیست، ولی تخمین زده می‌ شود بین 5 تا 25 درصد كودكان در سنین مدرسه نیز نوعی از اختلال تیك های عصبی را تجربه می ‌كنند. تیك ‌ها ی عصبی حركات غیرطبیعی ناگهانی، مكرر، سریع و هماهنگی هستند كه معمولا به راحتی قابل تقلید مي باشند . تیک های عصبی که عمدتاً ریشه‌های رواني  دارند، ممكن است ناشی از کمبود برخی یون‌ها و املاح معدنی از جمله منيزيم باشد.

 ساده‌ترین تیک‌های عصبی ، تیک‌های چشمی (معمولا پلک فرد می‌پرد) و همچنین تیک‌های آوایی هستند که صوتی یا به صورت صاف کردن صدا نشان داده می‌شود. پریدن گوشه‌ چشم، پرش در ناحیه ‌گردن و حركات اضافه در شانه را از تیك ‌های حركتی می ‌دانند و در خصوص تیك ‌های صوتی علاوه بر تكان‌ های عضلات، سیستم صوتی نیز(مانند صاف كردن گلو،خرخر كردن و بالا كشیدن بینی و …) درگیر می ‌شود.تیك‌ هایی كه به تازگی آغاز شده‌اند، اغلب نیاز به درمان ندارند. توصیه مناسب به والدین و اطرافیان كودك مبتلا به تیك  ، این است كه توجهی به تیك ‌ها نداشته باشند، زیرا تمركز روی تیك، باعث تشدید آن می‌ شود.اكثر تیك‌ هایی كه تازه آغاز شده‌اند، مسیر محدود و گذرایی دارند و به سمت اختلال جدی ‌تری پیش نمی ‌روند و حداكثر طی دوره‌های استرس ‌آور عود می‌ كنند. معدودی از تیك‌ ها بیشتر از یك ‌سال طول می ‌كشند.

دسته دیگر تیک‌ها ی عصبی  ، تیک ها در عضلات بدن نمایان می‌شود که شکستن قلنج به طور مرتب و یا انداختن شانه‌ها به طور مرتب از تیک‌های عضلات بدن است. برخی از تیک‌ها ی عصبی نیز ترکیبی از یک یا چند تیک است. حركات به‌ صورتی مشابه مكررا رخ می ‌دهند و بیمار قادر است به ‌صورتی ارادی برای مدتی كوتاه آن ها را مهار كند، اما این امر ممكن است سبب اضطراب بیمار شود. گاهی تیک به صورت صداهای خاصی بروز پیدا می‌کند که در این صورت تیک‌های صوتی خواهیم داشت.

تیک‌های صوتی به صورت تیک‌های ساده هستند، سرفه‌های مکرر، سینه صاف کردن و بینی بالا کشیدن به صورت تکراری یا غیرارادی از جمله تیک‌های صوتی هستند. تیک‌های صوتی می‌توانند به صورت بروز کلمات یا عبارت‌های ناهنجار نیز دیده شوند. چرا که فرد در زمان تیک، تحت اختیار خود نیست و کلمات و عبارات ناهنجار بی‌اراده از دهانش خارج می‌شود. گاهی تیک‌ها ممکن است به صورت رفتارهای پیچیده‌تری خود را نشان بدهند مانند لمس کردن، بوییدن یا پریدن که در بسیاری موارد برای خود فرد یا اطرافیان ممکن است ناراحتی ایجاد کند. تغییرات یکسری از مواد شیمیایی موجود در مغز منجر به این حرکات غیرارادی تکراری می‌شود. عوامل روانی مانند استرس، اضطراب یا عوامل فیزیولوژیک مانند خستگی، بدخوابی یا کار زیاد را مي توان در تشدید این حرکات و تیک‌ها  مؤثر دانست.

سیر تیک‌ها نوسانی است؛ گاهی تشدید می‌شوند بعضی اوقات نیز کاهش پیدا می‌کنند حتی گاهی اوقات ممکن است برای مدتی خاموش شوند.  تیك‌ ها در نتیجه فشار روانی تشدید می ‌شوند و حین فعالیت‌ های ارادی و تمركز فكری كاهش یافته و در خواب از بین می‌ روند.

 یكی از نكاتی كه درباره ی تیك ‌ها حائز اهمیت است، نوع برخورد و نگاه عوام به آن است كه باعث می ‌شود، فرد مبتلا دچار احساس ناخوشایندی شود و خود را از انظار پنهان كند و در صورت افزایش بیش از حد این اختلال، حتی در رفتارهای اجتماعی او نیز تاثیر بگذارد. اگر افراد با نشانه‌ های طولانی‌ مدت تیك مواجه شدند، باید برای جلوگیری از اختلالات وسیع  تر به ‌پزشك  مراجعه نمايند.

تیك در آقایان سه‌ برابر بیشتر از خانم ها است و تیك‌ های مزمن بیشتر بین سنین 6 تا 12 سالگی دیده می ‌شوند.

علت‌ تيك های عصبی چیست ؟

علت  تیکهای عصبی هم می تواند ژنتیک و هم عامل محیطی باشد. زمانی که عامل ژنتیک قوی باشد (هر اختلال و یا هر بیماری) حتی مقدار کمی فشارهای عصبی بیرونی و محیطی کافی است تا تیکهای عصبی خود را بروز دهد. و اگر عامل ژنتیکی تیکهای عصبی ضعیف باشد فشارهای محیطی قوی تری نیاز است تا تیکهای عصبی خود را نشان دهند.

زمانی اعتقاد بر این بود كه تیك‌ ها علائم بیرونی احساسات سركوب شده و كشمكش‌های درونی ‌اند. امروزه در بسیاری از نقاط جهان آن را تركیبی از عوامل محیطی و زیستی می ‌دانند. تیك تقریباً در یك سوم موارد، پایه ژنتیك دارد، اما در برخی حالات ممكن است.این عادت از طریق تقلید به دست آید.همچنین مشخص شده است كه رفتارهای تیكی در زمان فشارهای عصبی افزایش می ‌یابد كه این امر به “تیك عصبی” منجر می ‌شود.

در صورتی كه از وجود تیك‌ های عصبی رنج می‌ برید، نكات زیر را مد نظر داشته باشید:

كاهش فشار روحی:

به لحاظ این كه رفتارهای تیكی غالباً با فشار روحی تشدید می‌ شوند، مواردی را در زندگی جست ‌و جو كنید كه ممكن است منشأ ناراحتی یا نگرانی باشند.مثلا ببینید آیا تلاش می‌ كنيد كه از وظايف  روزانه  عقب نمانيد؟ آیا انتظارات بالائي از خود داريد ؟

برای كاهش تنش‌های احتمالی و ایجاد آرامش و اطمینان ، تا آنجا كه ممكن است موقعیت‌ها ی اضطراب زا و استرس  زا را از بین ببرید و با خود  مهربان باشید. تعداد تیك ها اغلب با كاهش فشار روحی، تقلیل می‌ یابند.  اگر تیک بیشتر از ۶ ماه طول بکشد یا شدتش به حدی باشد که مانع از انجام کارهای روزمره فرد شود یا در جایی از بدن فرد باشد که رفتار او را مختل سازد یا حرکات تیک آن قدر شدید باشد که فرد را ناراحت سازد مسلماً نیاز به درمان از اهميت خاصي برخوردار است.

پیآمدهای تیکهای عصبی:

با توجه به شخصیت افراد و شدت تیک پیآمدهای آن نیز متفاوت می باشد. بنابراین افرادی که دارای تیکهای عصبی شدیدتری هستند و همچنین از نظر شخصیتی نیز حساسترند عملکرد اجتماعی آنها تحت تاثیر قرار گرفته و در نتیجه دچار سر خوردگی و گوشه گیری و در نهایت دچار افسردگی می گردند.

درمان تیکهای عصبی با هیپنوتیزم:

برای سهولت درمان، همراه رویکردهای هيپنوتراپي ( هیپنوتیزم درمانی )  و ترکیبی از درمانهای روانشناختی و مشاوره هاي پزشكي  و دارو درمانی برای درمان تیکهای عصبی پیشنهاد می گردد.

دكتر حريري ، پزشك ، هيپنوتراپيست ( هيپنوتيزم درمان گر )

و عضو انجمن علمي هيپنوتيزم باليني ايران

توانا ئي كنترل تيكهاي عصبي با هيپنوتيزم بيدار ، تجسم خلاق