عوامل موثر در انگیزه تحصیلی

انگیزه تحصیلی در واقع همان نیروی محرک انسان برای انجام رفتارها و اعمال او در تحصیل می باشد به گونه ای که اگر فردی از انگیزه کافی برای انجام یک فعالیت برخوردار نباشد، آن کار را ترک خواهد کرد. اما انگیزه ها به دو دسته انگیزه های درونی و بیرونی تقسیم می شوند. بطور کلی زمانی که به دنبال ایجاد تغییرات مستمر هستیم و زمان کافی برای اعمال برنامه‌ها داریم کار با سیستم انگیزش درونی نتایج مفیدتری خواهد داشت. بر این اساس برنامه‌های طولانی مدت از اصول مربوط بکارگیری انگیزش درونی استفاده می‌کنند. اما در مقابل برای بدست آوردن تغییرات سریع و شدید می توان از عوامل انگیزشی بیرونی که درواقع همان مشوق های ظاهری مانند استفاده از آنچه فرد دوست دارد و از آن لذت می برد؛ استفاده کرد.
انگیزه تحصیلی از عمده جریاناتی است که با سیستم انگیزشی در‌گیر است. فعالسازی و تقویت انگیزش درونی در دانش جویان اهداف مبتنی بر یادگیری آنها را برآورده خواهد ساخت و دوام آنها را تضمین خواهد کرد. دانشجویی که دارای انگیزه های درونی قوی است، نه صرفا بر مبنای کسب نمرات برتر ، جوائز و امتیازات ویژه ، بلکه بر اساس انگیزه‌های درونی خود وارد عمل خواهد شد. غالبا افرادی که با تحمل انواع سختیها و مشقتها به دنبال رسیدن به اهداف خود هستند در واقع از انگیزش درونی خود به عنوان نیرو دهنده و تقویت کننده استفاده می‌کنند. افرادی که دارای انگیزش درونی هستند، نیاز به استفاده مداوم از انگیزشهای بیرونی ندارند. هر چند استفاده از این مشوق ها آنها را فعالتر و انگیخته‌تر می‌سازد اما کاهش یا فقدان آنها چندان تاثیری در کاهش انگیزش آنها برای فعالیت و در نتیجه کاهش عملکردشان نخواهد داشت.
اما برای ایجاد انگیزه تحصیلی بهترین روش این است که پس از برطرف کردن موانع انگیزشی، همزمان به انگیزه های بیرونی و درونی پرداخت و آنها را تقویت نمود. به این ترتیب با وجود انگیزه های بیرونی فرد به سرعت نیرو بدست آورده و حرکت تحصیلی خود را آغاز خواهد نمود و تضمین و ادامه راهش نیز با بوجود آمدن انگیزه های درونی در طول زمان تضمین خواهد شد.
اما برای افزایش انگیزه تحصیل دو گام اساسی را باید برداشت، گام اول کشف و برطرف کردن عوامل عدم انگیزه است، و گام بعدی بکاربردن هم زمان راهکارهای افزایش انگیزه درونی و بیرونی است. در این صورت شما خواهید توانست با یاری خداوند متعال انگیزه تحصیلی را در خود ایجاد نمایید و یا افزایش دهید.

عوامل عدم داشتن انگیزه تحصیلی :

 
1- گاهي اوقات اطرافيان و دوستان انگيزه درس خواندن را در شما از بین می برند. براي رفع اين مشکل بايد از ارتباط با افراد منفي اجتناب کرد و افکار مثبت را جایگزین افکار منفی نمود و با توکل به خداوند آنچه را که درست است انجام داد.

2- روش تدریس نامناسب از جمله عوامل دیگری است كه درهر سه مقطع باعث از دست دادن انگیزه چشمگیر دانش آموزان می شود. استفاد از روش سخنرانی برای همه دروس ، نبودن یا استفاده نكردن از آزمایشگاه و وسایل كمك آموزشی و همین طور غیرفعال بودن دانش آموزان در هنگام تدریس همه از عواملی است كه دست به دست هم داده و دانش آموزان را به افت تحصیلی دچار می كند. ذهن هر دانش آموز در هر زنگ ،فقط در دقایق اولیه شروع كلاس آمادگی یادگیری مطالب را دارد و بعد از آن ، تنها نگاه دانش آموز است كه بر حسب قانون كلاس حركات معلم را پیگیری می كند و دیگر عملا آموختنی در كار نیست این درحالی است كه معلم ، بی توجه به این امر نه تنها در تمام ساعت آموزش به تدریس مطالب می پردازد، بلكه گاهی حتی برای به پایان بردن بحث خود، دقایقی از زنگ تفریح دانش آموزان را در اختیار می گیرد و با صرف بیهوده انرژی ، تلاش می كند تا دانش آموزان هرچه بیشتر بیاموزند.

3- عدم علاقه به رشته تحصيلي مي تواند موجب بي رغبتي و بي تفاوتي به ادامه تحصیل شود و انگیزه تحصیلی را کاهش دهد . بنابراین اگر این طور است سعی کنید به مزایای رشته تحصیلی خود پی ببرید  و نسبت به آن علاقه مند گردید در غیر اینصورت  رشته تحصیلی خود را تغییر دهید تا انگیزه تحصیلی بیشتری برای ادامه تحصیل داشته باشید.

4- موفقیت در زندگی زمانی برای انسان میسر می شود که برای رسیدن به اهدافش تلاش کند; گر چه تلاش به تنهایی کافی نیست و باید برنامه ریزی دقیق و حساب شده را هم در نظر گرفت . از مطالعه زندگی انسان های موفق این مطلب به خوبی روشن می شود که بدون علم و عمل رسیدن به قله های سعادت و خوشبختی امکان پذیر نیست .نداشتن هدف سبب بی انگیزگی می گردد. هدف شما از درس خواندن چیست؟ اگر هدفی ندارید طبعا درس خواندن کاری عبث و بیهوده برایتان جلوه می کند و یا اگر هدفی عالی، بزرگ و خواستنی ندارید، به طور طبیعی انگیزه کمی برای ادامه تحصیل خواهید داشت.

5- وجود موانع نیز می تواند انگیزه ادامه تحصیل را از انسان بگیرد، بنابراین اگر موانعی مانند کمبود وقت یا مشکلات مالی و یا … بر سر راه شما قرار دارد سعی کنید آنها را برطرف کنید.

6- هراس از امتحان ، در بسیاری از موارد دیده می شود كه دانش آموزان طی سال تحصیلی بخوبی از عهده دروس بر می آیند و دانش آموز موفقی محسوب می شوند. اما همین كه فصل امتحانات و ارزشیابی شروع می شود، شروع به عقب نشینی كرده و دچار افت تحصیلی می شوند. متاسفانه هراس از امتحان ، هم از طریق خانواده و هم از طریق معلم به دانش آموز منتقل می شود. اكثر خانواده ها، جهت متقاعد كردن فرزندانشان به درس خواندن و انجام تكالیف درسی ، دایم از تهدید امتحان و یادآوری آن به دانش آموز استفاده می كنند و بسیاری از معلمان هم از حربه امتحان برای كنترل و نظم بخشیدن به كلاس بهره می گیرند. لذا دانش آموزانی كه طی سال تحصیلی مدام برای تنبیه و تهدید اسم امتحان را شنیده اند، با شروع فصل امتحانات ناخواسته دچار هراس شده و با از دست دادن اعتماد به نفس خود، از یادآوری آنچه خوانده اند عاجز می مانند و در نتیجه دچار استرس و افت تحصیلی می شوندلذا بهتر است  از طرف خانواده ، مدرسه و معلمان ، این نكته به دانش آموزان تفهیم شود كه هدف از امتحان و آزمون ارزشیابی ، تنها بالا بردن سطح دانش آنها است و امتحان برای آزردن یا انتقام گرفتن از آنان نیست .

7- نداشتن امید به آینده : یكی از مشخصترین دلایل افت تحصیلی دانش آموزان ، بلاتكلیفی و نداشتن امید به آینده است . زیرا اكثر دانش آموزان یك آینده خوب و روشن را مستلزم ادامه تحصیل نمی دانند.

8-  نداشتن اعتماد به نفس: کسی که استعدادها و توانایی های خود را باور ندارد و همیشه خود را ناچیز و ناتوان می پندارد، هرگز جرات اقدام به کار پیدا نمی کند و از این روی، دچار شکست و ناامیدی می شود; زیرا همیشه می ترسد از عهده کارهایش برنیاید، هر چند در ظاهر هم خود را توانا ببیند .

9- سوء تغذيه، مشکلات جسماني يا رواني نيز در بي رغبتي تأثير دارد بنابراين اگر در اين زمينه مشکلاتي هست بايد برطرف شود.

10- احساس گناه نیز می تواند سبب کاهش انگیزه در انسان گردد. گاهی اوقات خوب درس نخواندن و تنبلی و یا یک وقفه تحصیلی می تواند شخص را دچار احساس گناه و در نتیجه بی رغبت و بی انگیزه کند. باید گذشته را فراموش کرد و به آینده امیدوار بود.

راهكارهاي عملي براي افزايش انگيزه

1- به علت وجود انگیزه «همجنسی اجتماعی» در انسان، فرد خود را در مقایسه با دیگران قرار می‌دهد و در نتیجه اطلاعاتی از تواناییهای خود و دیگران بدست می‌آورد و برای جبران ضعفهای خود برنامه‌ریزی می‌کند. این مساله برای اینکه فرد بتواند در محیط خود فعالیت موثری داشته باشد لازم است. به عبارتی ، از این طریق فرد ویژگیهای خود را بر مبنای ویژگیهای دیگران ارزش گذاری می‌کند و بر پایه شان اقدامات و تلاشهایی را انجام می‌دهد. بنابراین سعی کنید با افراد مثبت نگر، فعال، با نشاط و درس خوان معاشرت کنيد و از معاشرت با افرادي که به امور معنوي و علمي توجهي ندارند اجتناب کنيد.

2- روزانه نيم الي يک ساعت ورزش مورد علاقه انجام دهيد.

3- با برنامه درس بخوانید. داشتن برنامه ، سبب امیدواری و پیشرفت سریعتر و در نتیجه تقویت انیگزه می گردد.

4- از يکنواختي در روش مطالعه و زندگي اجتناب کنيد و تنوع در زندگي خود ایجاد کنید  وقتی برای خود مقرراتی در درس خواندن یا تفریح کردن در نظر می گیرید ، در برابر خود، قاطع و منصف باشید.

5- از تلقين اين فکر که «من روحيه درس خواندن ندارم» يا «من حال درس خواندن ندارم» اجتناب کنيد بلکه به جاي آن به خود تلقين کنيد که همانطور که توانستم تا این مرحله برسم، می توانم با موفقیت به تحصیلاتم ادامه بدهم